VNR500: VIMID tự hào bốn năm liên tiếp là TOP 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam
09/01/2026755
Mục lục [Ẩn]
Trên các dòng xe vận tải như xe ben, xe tải, xe đầu kéo, xe trộn bê tông hay xe Howo đầu lệch, hệ thống cầu xe là bộ phận then chốt quyết định khả năng vận hành và độ bền của phương tiện. Đối với các tài xế và chủ xe, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa cầu dầu và cầu láp không chỉ giúp lựa chọn đúng loại xe phù hợp với nhu cầu công việc mà còn tối ưu chi phí bảo dưỡng, vận hành trong suốt vòng đời sử dụng. Vậy nên lựa chọn cầu dầu và cầu láp để sử dụng hãy cùng VIMID tìm hiểu nhé.
Bộ vi sai (tiếng Anh: Differential), hay còn gọi là cầu xe hoặc bộ Visai, là cơ cấu cơ khí đặc biệt nằm giữa hai bánh xe chủ động trên cùng một trục. Đây là bộ phận có hình dạng cầu tròn, được lắp đặt ở vị trí trung tâm của trục xe - khi nằm ở trục trước gọi là cầu trước, khi nằm ở trục sau gọi là cầu sau.
Bên trong cầu xe là hệ thống bánh răng hành tinh phức tạp, bao gồm bánh răng mặt trời, bánh răng hành tinh và vành răng, tất cả phối hợp nhịp nhàng để thực hiện ba nhiệm vụ quan trọng:
Chia mô-men xoắn: Nhận lực từ hộp số và phân phối đều đến hai bánh xe chủ động
Điều tiết tốc độ quay: Cho phép hai bánh xe cùng trục quay với tốc độ khác nhau khi cần thiết
Giảm tốc cuối cùng: Giảm tốc độ quay và tăng mô-men xoắn trước khi truyền đến bánh xe
Khi xe chạy đường thẳng:
Trong điều kiện đường thẳng và bằng phẳng, cả hai bánh xe chủ động đều di chuyển cùng một quãng đường như nhau. Lúc này, các bánh răng hành tinh bên trong bộ vi sai không quay quanh trục riêng của chúng mà quay cùng với vỏ vi sai như một khối thống nhất. Kết quả là hai bánh xe quay với tốc độ bằng nhau, mô-men xoắn được phân bổ đều 50-50 cho mỗi bên.
Khi xe vào cua:
Đây là lúc bộ vi sai thể hiện vai trò quan trọng nhất. Khi xe vào cua, bánh xe phía ngoài phải di chuyển quãng đường dài hơn so với bánh xe phía trong (do bán kính cua khác nhau). Nếu không có bộ vi sai, cả hai bánh sẽ bị ép quay cùng tốc độ, dẫn đến hiện tượng:
Bánh xe phía trong bị kéo lê trên mặt đường
Lốp xe mòn không đều và nhanh hỏng
Xe khó điều khiển, có thể mất lái
Tiêu hao năng lượng không cần thiết
Với bộ vi sai, các bánh răng hành tinh sẽ tự động quay quanh trục riêng, cho phép bánh xe phía ngoài quay nhanh hơn trong khi bánh xe phía trong quay chậm hơn. Sự chênh lệch tốc độ này được điều tiết tự động dựa trên bán kính của khúc cua - cua gấp thì chênh lệch lớn, cua rộng thì chênh lệch nhỏ.
Công thức tính chênh lệch tốc độ:
Sự khác biệt tốc độ giữa hai bánh xe phụ thuộc vào chiều rộng cơ sở của xe và bán kính cua. Bánh xe phía ngoài có thể quay nhanh hơn bánh xe phía trong từ 5-20% tùy thuộc vào độ gấp của cua.
Một bộ vi sai tiêu chuẩn trên xe tải bao gồm các thành phần chính:
Vỏ vi sai (Differential Case): Phần vỏ bọc bên ngoài chứa toàn bộ cơ cấu bánh răng
Bánh răng chủ động (Drive Pinion): Nhận truyền động từ trục các-đăng
Vành răng (Ring Gear): Bánh răng lớn gắn với vỏ vi sai
Trục chữ thập (Spider/Cross Pin): Trục đỡ các bánh răng hành tinh
Bánh răng hành tinh (Spider Gears): Thường có 2 hoặc 4 bánh răng nhỏ
Bánh răng bán trục (Side Gears): Hai bánh răng nối với bán trục đến bánh xe
Các ổ bi và phớt dầu: Giảm ma sát và ngăn rò rỉ dầu bôi trơn
Nếu như không có bộ Visai để điều chỉnh thì 2 bánh xe sẽ cố định vào trục và quay cùng 1 tốc độ gây ra hiện tượng trơn trượt và nguy hiểm. Khi truyền momen của động cơ tới trục bánh xe, bộ Visai sẽ dựa vào các bánh răng chuyển động để thay đổi tốc độ quay của bánh xe, khi vào cua, các bánh xe có thể chạy với vận tốc khác nhau. Đây cũng là cơ cấu giảm tốc trước khi truyền momen xoắn tới trục bánh xe.
Nếu xe đi vào cung đường xấu gặp sình lầy và bánh xe trượt quay tít, bạn có thể giúp xe vượt qua tình huống này bằng cách thêm gỗ, đất, hoặc đá vào khu vực trượt. Sử dụng cơ cấu hãm visai nối cứng hai trục với vỏ visai nhằm mục đích cho hai bánh xe quay cùng tốc độ vượt qua lầy, sau đó mở cơ cấu visai để xe hoạt động bình thường trở lại
Để phân loại các loại truyền chuyển động của các dòng xe vận tải, người ta chia thành cầu dầu và cầu láp. Mỗi loại cầu này sẽ phụ thuộc vào điều kiện vận chuyển và địa hình cung đường để lựa chọn. Thông thường khi xe đi đường trường, các tài xế và chủ xe sẽ chọn cầu láp còn khi đi các cung đường xấu hoặc gập gềnh thì cầu dầu lại được lựa chọn ưu tiên số 1.
Cầu láp (còn gọi là cầu bán trục liền) là loại cầu xe được thiết kế với trục láp nối cứng trực tiếp từ bộ vi sai đến moay-ơ bánh xe. Toàn bộ cơ cấu truyền động được kết nối thành một khối thống nhất thông qua hệ thống bu-lông chắc chắn.
Cấu tạo đặc trưng của cầu láp:
Bộ vi sai trung tâm: Đặt ở giữa cầu xe, nhận truyền động từ trục các-đăng
Trục láp (bán trục): Thanh thép đặc, nối cứng từ vi sai ra đến bánh xe
Mặt bích kết nối: Dạng mặt bích nhỏ, gắn trực tiếp vào moay-ơ
Ổ bi đỡ trục: Giúp trục quay trơn tru trong vỏ cầu
Hệ thống bôi trơn: Sử dụng mỡ bò thông thường (grease) thay vì dầu
Các dòng xe phổ biến sử dụng cầu láp:
Xe chassi tải thùng 4 chân Howo Man
Xe đầu kéo Howo A7 cầu láp 380Hp, 420Hp
Xe đầu kéo Howo Sitrak T7H 440Hp cầu láp MAN
Các dòng xe tải thùng chạy đường trường
1. Cấu tạo đơn giản, trọng lượng nhẹ
So với cầu dầu, cầu láp có cấu tạo ít chi tiết hơn, không có hệ thống bánh răng hành tinh phức tạp ở đầu trục. Điều này giúp giảm trọng lượng tổng thể của cầu xe, từ đó:
Giảm trọng tải không tải của xe
Tăng khả năng chở hàng hữu ích
Giảm tiêu hao nhiên liệu
2. Dễ bảo dưỡng, chi phí sửa chữa thấp
Việc bảo dưỡng chủ yếu là bơm mỡ định kỳ tại các vị trí quy định
Không cần thay dầu bôi trơn phức tạp
Chi phí phụ tùng thay thế rẻ hơn
Thợ máy thông thường có thể sửa chữa được
3. Hiệu suất truyền động cao
Do cấu tạo đơn giản với ít chi tiết ma sát, cầu láp có hiệu suất truyền động cao hơn:
Ít tổn hao năng lượng do ma sát nội bộ
Xe "nhẹ trớn" hơn khi chạy đà
Tiết kiệm nhiên liệu từ 5-10% so với cầu dầu trong cùng điều kiện
4. Phù hợp tuyệt vời cho đường trường
Cầu láp thể hiện tối ưu nhất khi xe chạy:
Đường cao tốc, quốc lộ bằng phẳng
Các cung đường dài với điều kiện đường tốt
Vận tải liên tỉnh, liên vùng
Hành trình ổn định với tải trọng vừa phải
1. Khả năng chịu tải hạn chế trên địa hình xấu
Cầu láp được thiết kế tối ưu cho đường bằng phẳng, khi gặp địa hình phức tạp như:
Đường đồi núi dốc cao
Công trường xây dựng lồi lõm
Đường đất đá gồ ghề
Vùng khai thác khoáng sản
Trục láp phải chịu ứng suất xoắn lớn và không đều, dễ dẫn đến:
Mỏi kim loại theo thời gian
Nguy cơ gãy trục truyền động
Hư hỏng ổ bi đỡ
2. Không phù hợp cho xe ben hoạt động nặng
Các xe ben làm việc tại mỏ, công trường thường xuyên phải:
Chở tải trọng lớn lên dốc cao
Chạy trên nền đất yếu, lầy lội
Chịu va đập liên tục từ đường xấu
Trong những điều kiện này, cầu láp có tuổi thọ thấp hơn đáng kể so với cầu dầu.
3. Khả năng tản nhiệt hạn chế
Do sử dụng mỡ bò bôi trơn thay vì dầu, khả năng tản nhiệt của cầu láp kém hơn:
Mỡ có độ nhớt cao, không lưu thông tốt
Nhiệt độ làm việc có thể tăng cao khi chạy liên tục
Cần thời gian nghỉ để hạ nhiệt trên các cung đường dốc dài
Cầu dầu (còn gọi là cầu giảm tốc đầu trục) là loại cầu xe được thiết kế với hệ thống bánh răng hành tinh bổ sung đặt tại đầu mỗi bán trục, ngay tại vị trí moay-ơ bánh xe. Toàn bộ cơ cấu này được ngâm trong dầu bôi trơn chuyên dụng, từ đó có tên gọi "cầu dầu".
Cấu tạo đặc trưng của cầu dầu:
Bộ vi sai trung tâm: Tương tự cầu láp, đặt ở giữa cầu xe
Bán trục truyền động: Thanh truyền mô-men từ vi sai đến đầu trục
Bộ giảm tốc hành tinh (Hub Reduction): Cơ cấu bánh răng hành tinh đặt tại đầu mỗi bán trục
Mặt bích lớn: Chứa bộ giảm tốc và có lỗ đổ dầu bôi trơn
Hệ thống bôi trơn ngập dầu: Dầu bôi trơn chuyên dụng (gear oil) ngập toàn bộ cơ cấu
Các dòng xe phổ biến sử dụng cầu dầu:
Xe ben Howo 3 chân, 4 chân
Xe Howo 371 các loại
Xe đầu kéo Howo 380Hp, 420Hp cầu dầu
Xe ben làm việc tại mỏ, công trường
Xe trộn bê tông hạng nặng
Bộ giảm tốc hành tinh tại đầu trục có nhiệm vụ:
Giảm tốc lần cuối: Giảm thêm tốc độ quay và tăng mô-men xoắn trước khi truyền đến bánh xe
Phân tán tải trọng: Chia đều lực truyền động qua nhiều điểm tiếp xúc bánh răng
Bảo vệ bán trục: Giảm ứng suất xoắn trực tiếp lên bán trục
Nhờ có thêm cấp giảm tốc này, mô-men xoắn tại bánh xe được tăng lên đáng kể mà không cần tăng kích thước bộ vi sai trung tâm.
1. Độ bền vượt trội, tuổi thọ cao
Thiết kế ngập dầu mang lại nhiều lợi ích:
Bôi trơn liên tục và đồng đều cho mọi chi tiết
Giảm ma sát và mài mòn tối đa
Các khớp răng vận hành êm ái, ít tiếng ồn
Tuổi thọ cao hơn 30-50% so với cầu láp trong cùng điều kiện làm việc nặng
2. Khả năng tản nhiệt xuất sắc
Dầu bôi trơn lưu thông liên tục giúp:
Hấp thụ và phân tán nhiệt hiệu quả
Duy trì nhiệt độ làm việc ổn định
Cho phép xe hoạt động liên tục trong thời gian dài
Không cần thời gian nghỉ hạ nhiệt trên đường dốc
3. Chịu tải trọng lớn trên mọi địa hình
Cầu dầu được thiết kế để xử lý:
Tải trọng nặng lên đến giới hạn tối đa của xe
Địa hình gồ ghề, đồi dốc cao
Đường đất yếu, sình lầy
Điều kiện làm việc khắc nghiệt tại mỏ, công trường
4. Mô-men sức kéo mạnh mẽ
Nhờ có thêm cấp giảm tốc tại đầu trục:
Mô-men xoắn tại bánh xe lớn hơn
Khả năng leo dốc tốt hơn
Lực kéo khởi hành mạnh mẽ khi chở tải nặng
Phù hợp cho xe ben, xe đầu kéo kéo moóc nặng
1. Chi phí đầu tư và bảo dưỡng cao hơn
Giá xe sử dụng cầu dầu thường cao hơn xe cầu láp cùng công suất
Chi phí thay dầu định kỳ (dầu cầu chuyên dụng)
Phụ tùng thay thế đắt hơn
Cần thợ máy có tay nghề để sửa chữa
2. Tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn
Do có nhiều chi tiết chuyển động và cơ chế ngập dầu:
Ma sát nội bộ cao hơn
Độ ì của xe lớn hơn khi chạy đà
Tiêu hao nhiên liệu tăng 5-15% so với cầu láp
3. Cấu tạo phức tạp, trọng lượng nặng hơn
Nhiều chi tiết cơ khí phức tạp
Trọng lượng cầu xe nặng hơn 50-100kg
Giảm tải trọng hàng hóa hữu ích
Khó sửa chữa tại các garage nhỏ ở vùng sâu
4. Yêu cầu bảo dưỡng nghiêm ngặt
Phải kiểm tra mức dầu định kỳ
Thay dầu theo đúng chu kỳ khuyến cáo
Kiểm tra phớt dầu tránh rò rỉ
Phát hiện sớm các dấu hiệu hư hỏng
Việc phân biệt cầu dầu và cầu láp rất dễ, chúng ta có thể quan sát mặt bích trên mâm xe. Mặt bích cầu dầu sẽ lớn hơn cầu láp và sẽ có một lỗ để đổ dầu bôi trơn và làm kín. Tương tự, cầu láp mặt bích sẽ nhỏ hơn và không có lỗ đổ dầu bôi trơn nhìn thấy trên bề mặt cầu.
Video phân biệt xe cầu dầu và cầu láp
Cầu nhanh cầu chậm cũng là khái niệm bạn cần nắm vững nhưng không liên quan đến cầu láp và cầu dầu bởi đây là định nghĩa cách gọi liên quan tới tỷ số truyền cầu sau xe tải.
Các loại cầu trên xe tải được phân chia dựa vào tỷ số truyền cầu sau, tỷ số này quyết định cầu nhanh hoặc cầu chậm. Khi tỷ số truyền cầu sau nhỏ hơn 4.4 gọi đó là cầu nhanh, trong khi khi tỷ số truyền cầu sau cao hơn 4.4 gọi là cầu chậm. Cầu nhanh và cầu trung thường được sử dụng cho xe tải thùng, trong khi cầu chậm thường được ưa chuộng cho xe ben và xe đầu kéo. Điều này đặc biệt quan trọng khi phải vận chuyển hàng hóa nặng và di chuyển trên địa hình khó khăn, khi đó cần có khả năng tạo ra momen sức kéo mạnh mẽ để vận chuyển hàng nặng một cách hiệu quả.
Hiện nay tập đoàn công nghiệp Man nổi tiếng đã đi đầu sản xuất công nghệ cầu láp Man khắc phục được những nhược điểm của cầu láp, giúp hệ thống cầu có độ bền lớn hơn trong khi sức kéo không kém gì cầu dầu.
Dựa vào nhu cầu sử dụng của khách hàng trên từng vùng địa hình khác nhau mà Công ty CP đầu tư phát triển Máy Việt Nam (HOWO VIMID) luôn tận tâm mang đến cho khách hàng những thông tin tư vấn chính xác và hữu ích nhất. Không chỉ cung cấp các dòng xe tải, xe ben hay xe đầu kéo Howo mà Vimid còn cung cấp các phụ tùng chính hãng, giá xe, giá phụ tùng hợp lý, luôn nâng cấp chất lượng dịch vụ khách hàng trên hệ thống các chi nhánh của Vimid khắp toàn quốc.
Tại sao nên mua xe tải HOWO tại HOWO VIMID?
Đừng ngần ngại hãy nhấc máy lên và gọi cho VIMID hoặc nhắn tin (Inbox) để được tư vấn hỗ trợ lựa chọn những dòng xe HOWO phù hợp.
>> Xem thêm: https://vimid.vn/xe-ben-mo-hw7d-371-70-tan-thung-duc
tin tức liên quan
